Thirsis Minnewit. Op zoek naar de muziek van het populairste achttiende-eeuwse liedboekje.

© Marga Kuijpers

Naar aanleiding van mijn presentatie tijdens Congres Jonge Muziekwetenschap ben ik benaderd om een artikel te schrijven voor het tijdschrift Mens en Melodie. In dit artikel leg ik aan de hand van praktijkvoorbeelden uit hoe ik melodieën uit de achttiende eeuw heb kunnen achterhalen. Er zijn twee zoekmethoden die ik heb gehanteerd. Ten eerste de klassieke heuristiek: deze maakt gebruik van directe verwijzingen in tekst en wijsaanduiding. Ten tweede de strofische heuristiek: deze maakt gebruik van de kenmerken van het gedicht. De veronderstelling bij strofische heuristiek is dat wanneer strofeschema’s van gedichten overeenkomen, ook de muziek hetzelfde zou kunnen zijn. Bij dit onderzoek staat de Nederlandse Liederenbank (databank met gegevens van liederen) centraal.

Hier kan je het artikel downloaden

Advertentie

Thirsis Minnewit. Het onderzoek uitgelegd.

© Marga Kuijpers

In het kader van Congres Jonge Muziekwetenschap heb ik een presenatie gehouden over mijn scriptie-onderzoek. De nadruk ligt hierbij niet op de resultaten van het onderzoek, maar op het onderzoek zelf. Hoe is het mogelijk op grond van enkel tekst, te achterhalen op welke melodie deze gezongen is?

Thirsis Minnewit. De muzikale reconstructie van een achttiende-eeuws liedboekje.

© Marga Kuijpers

In de achttiende eeuw waren er verschillende liedboekjes in omloop. Eén daarvan is het veelvuldig gedrukte Thirsis Minnewit. Het werd met name in Amsterdam gedrukt. Delen 1, 2 en 3 werden afzonderlijk gedrukt en verkocht. Later konden de delen op verzoek van de eigenaar worden samengebonden tot één bundeltje (een convoluut).

In de anonieme bundeltjes is een verzameling van gedichten afgedrukt. Vaak is liefde, of het verlangen naar liefde, de inspiratie van de schrijver geweest. Dat deze gedichten gezongen zijn, blijkt uit de wijsaanduidingen die boven de verzen zijn vermeld. Notenschrift treffen we in het bundeltje niet aan. Het zou veel te duur zijn dit af te drukken en bovendien kende iedereen heel wat populaire wijzen uit zijn hoofd.

In mijn thesis geef ik een schets van dit liedboekje binnen de ‘liedboekjescultuur’ van de achttiende eeuw en een muzikale reconstructie van de liederen. Bij het achterhalen van de melodieën heb ik veelvuldig gebruik gemaakt van de Nederlandse Liederenbank van het Meertens Instituut. Ik onderscheid hierbij het gebruik van zogenaamde klassieke en strofische heuristiek.

Een groot aantal melodieën heb ik kunnen achterhalen, hierdoor kan ik een inzicht geven in het karakter van dit liedboekje. Bovendien kan er nu weer gezongen worden uit het Thirsis Minnewit!

Hier kan je mijn master thesis downloaden